Elk jaar in november komt hij weer aan: een oude man met een lange witte baard, een staf in zijn hand, op een schimmel die ’s nachts over de daken rijdt. Iedereen kent het verhaal van de goedheiligman uit Spanje. Maar hoe langer ik naar dat beeld keek, hoe meer ik iemand anders zag. Iemand die veel ouder is dan Sinterklaas.
De echte Nicolaas
Laten we beginnen bij het officiële verhaal. Sint-Nicolaas was een bisschop in de stad Myra, in het huidige Turkije. Hij leefde in de vierde eeuw. Er gaan veel verhalen over hem rond. Zo zou hij in het geheim geld door het raam hebben gegooid bij een arm gezin, zodat de drie dochters konden trouwen. Daarom werd hij de beschermheilige van kinderen, zeelieden en ook van Amsterdam.
Maar een bisschop uit Turkije die op een paard over de daken rijdt? Dat komt niet uit Myra. Dat komt ergens anders vandaan.
Wodan en de wilde jacht
Ver voordat het christendom hier kwam, geloofden de mensen in Noord-Europa in Wodan, ook wel Odin genoemd. Hij was de oppergod: een oude, wijze man met een lange baard, een grote mantel en een speer in zijn hand. Hij reed op Sleipnir, een grijs-wit paard met acht benen, dat door de lucht kon rijden.
Rond midwinter, in de donkerste weken van het jaar, trok Wodan volgens de oude verhalen door de lucht met zijn “wilde jacht”. Mensen bleven dan binnen. En wie goed was geweest, kon een beloning krijgen.
Wodan had ook twee raven, Hugin en Munin. Elke dag vlogen ze over de wereld en vertelden ze hem alles wat de mensen deden. Klinkt dat bekend? Een oude man die precies weet of jij het afgelopen jaar lief bent geweest, omdat zijn helpers alles zien en het hem vertellen.
Hetzelfde personage, een nieuw jasje
Zet ze maar eens naast elkaar: de lange witte baard, de staf of speer, de mantel, het witte paard dat door de lucht rijdt, de helpers die alles zien en de cadeautjes in de donkerste tijd van het jaar. Het lijkt wel alsof de kerk Wodan een bisschopsmuts heeft opgezet en hem een nieuwe naam heeft gegeven. Net zoals bij Halloween en Sint-Maarten: het oude feest bleef, alleen het verhaal veranderde.
Ik vind dat zelf een mooi voorbeeld van hoe het werkt in onze wereld. Je ziet steeds dezelfde personages terugkomen, alleen in een ander uiterlijk. Een beetje zoals een speler die in een spel steeds een nieuw kostuum aantrekt, maar van binnen dezelfde blijft.
Een andere kijk
Niet iedereen gelooft in de link met Wodan. Historici wijzen erop dat dat idee vooral in de negentiende eeuw populair werd, toen schrijvers overal oude goden in zochten. Veel van wat wij nu kennen, zoals de stoomboot en Spanje, komt zelfs uit één prentenboek uit 1850 van Jan Schenkman. Volgens hen is Sinterklaas dus vooral een mengsel van een christelijke heilige en later bedachte verhalen.
En jij?
Zie jij Wodan ook terug in Sinterklaas, of vind je het vergezocht? Laat het me weten in de reacties. In het volgende deel duik ik in de gebruiken eromheen: waarom zetten we eigenlijk onze schoen, en waar komen pepernoten vandaan?
Dit was deel 3 van de serie Waar komen onze feesten vandaan? Lees ook deel 2: Sint-Maarten, of bekijk hier alle delen.


Geef een reactie