Een zwart gat. Iedereen heeft er wel eens van gehoord, maar eigenlijk weet niemand echt wat het is. Ik zat er laatst weer over na te denken, en vanuit mijn theorie dat we in een simulatie leven kwam ik op een verklaring die me niet meer loslaat.

Want als wij in een simulatie zitten, dan is alles wat we zien eigenlijk een projectie. Een beeld dat ons wordt voorgeschoteld op basis van een berekening. En wat gebeurt er als die berekening te zwaar wordt?

Wat ze ons vertellen

Volgens de wetenschap ontstaat een zwart gat als een hele zware ster in elkaar klapt. Een enorme hoeveelheid massa wordt dan samengeperst tot één piepklein punt. De zwaartekracht wordt daar zo sterk dat zelfs licht niet meer kan ontsnappen. Daarom zien wij daar alleen maar zwart.

Dat is de beschrijving. Maar het zegt niks over het waarom.

De videokaart loopt vast

Iedereen die wel eens een zwaar computerspel heeft gespeeld, kent het wel. Er gebeurt te veel tegelijk op het scherm, de videokaart kan het niet meer bijbenen, en het beeld gaat haperen of bevriest.

Ik denk dat er bij een zwart gat precies zoiets gebeurt. Om al die massa op één punt uit te rekenen, heeft de simulatie ontzettend veel rekenkracht nodig. Op dat punt loopt de videokaart als het ware vast. Er komt geen projectie meer naar ons toe. En wat zie je dan als waarnemer? Niks. Een zwart gat.

De aanwijzingen kloppen opvallend goed

Wat ik zo sterk vind aan dit idee: de dingen die wetenschappers over zwarte gaten zeggen, passen precies bij een systeem dat overbelast raakt.

• De tijd gaat trager. Hoe dichter je bij een zwart gat komt, hoe langzamer de tijd loopt. In een game noemen we dat gewoon lag.
• Er is een harde rand. De grens waarbinnen niks meer naar buiten komt, lijkt op de plek waar het programma stopt met tekenen.
• De formules gaan stuk. In het midden worden de berekeningen van de natuurkunde oneindig. Ze geven zelf toe dat hun theorie daar niet meer werkt. Voor mij klinkt dat als een foutmelding in de code.

Vastlopen of slim besparen?

Toch is er één ding dat niet helemaal past. Een zwart gat trekt nog steeds aan met zijn zwaartekracht, en het buigt het licht van sterren erachter af. Als de videokaart echt helemaal crasht, zou je verwachten dat de omgeving ook gaat haperen.

Misschien is het daarom geen crash, maar een slimme truc. Games doen dit ook: wat de speler toch niet kan zien, wordt gewoon niet berekend. Dat scheelt een hoop rekenkracht. Ik denk dat de bouwers van onze simulatie hetzelfde hebben gedaan. Het programma rekent alleen uit wat er naar buiten toe nodig is, de zwaartekracht, en slaat de binnenkant over. Er komt toch nooit iemand terug om te vertellen wat hij daar zag.

Het andere geluid

De wetenschap heeft natuurlijk een eigen verklaring: binnen die rand moet je sneller gaan dan het licht om te ontsnappen, en dat kan niet. Daarom is het zwart. Dat klopt ook gewoon als beschrijving. Maar het verklaart niet waarom de werkelijkheid zich op dat punt zo gedraagt. Daar biedt de simulatie-gedachte volgens mij een mooi antwoord op: waar de berekening te zwaar wordt, stopt de projectie.

Misschien zijn zwarte gaten wel de plekken waar we het dichtst bij de machine achter onze werkelijkheid komen. De plekken waar je de naden van het programma kunt zien.