Ik moest het twee keer lezen. Hackers die ’s nachts de koelingen van supermarkten warm zetten. Geen bom, geen geweer. Gewoon een paar klikken op een computer, ergens ver weg. En de volgende ochtend kun je tonnen eten weggooien.

Wat is er gebeurd?

In de nacht van 11 oktober ging het mis in Frankrijk. Honderden supermarkten werden geraakt. Hackers kwamen binnen in het systeem dat de koelingen op afstand regelt. Sommige koelingen werden zo heet als een sauna. Winkels moesten bergen eten weggooien.

Drie weken later was het weer raak. Nu in België, Ierland, Zweden, Luxemburg en ook bij ons. In Nederland gaat het om minstens zeventien bedrijven: slagers, buurtwinkels en een opslag voor diepvries. Wie erachter zit, weet niemand. Europa spreekt van een bewuste aanval op onze voedselvoorziening.

Alles hangt aan één draadje

Dit is wat mij zorgen baart. We hebben alles aan internet gehangen. De koeling, de kassa, het pinnen, de stroom, de bestellingen, de vrachtwagens. Dat is handig, zolang het werkt. Maar wie dat net kan platleggen, heeft de macht. Die hoeft geen leger te sturen. Die zet gewoon de koeling uit.

En hoe groter en centraler alles wordt, hoe harder de klap. Eén leverancier, één systeem, één zwakke plek, en duizenden winkels liggen tegelijk plat. Zo’n systeem is niet sterk. Het is kwetsbaar.

Het kan ook anders

Het gekke is: de oplossing is helemaal niet moeilijk. De fabrikant van de koelingen had na de eerste aanval al gezegd: haal ze van internet af. De winkels die dat deden, hadden nergens last van. Een koeling hoeft niet online te zijn om koud te blijven. Dat deed hij vroeger ook prima.

Ik denk dat we veel meer moeten inzetten op lokaal. Systemen die niet in één klap een heel land kunnen platleggen. Een boer om de hoek die gewoon groente en melk levert. Een bakker, een slager, een groenteboer in je eigen straat. Als er dan ergens iets misgaat, valt niet alles tegelijk om.

We hebben ze laten vallen

En juist die mensen hebben we jarenlang de rug toegekeerd. De middenstand is uit de dorpen verdwenen, opgeslokt door grote ketens en webwinkels. De boeren worden weggepest met regels en opkoopregelingen. Ondertussen halen we ons eten van de andere kant van de wereld, via systemen die we zelf niet meer snappen. Ik vraag me af: moeten we zoveel afhankelijkheid wel willen?

Ik heb er in mijn serie De Gouden Kooi al vaker over geschreven: hoe meer we alles digitaal en centraal regelen, hoe meer macht er bij een klein groepje komt te liggen. Deze hacks laten zien dat dat geen fantasie is.

De andere kant

Eerlijk is eerlijk: ook kleine winkels werden nu geraakt. Klein zijn alleen beschermt je dus niet. Het ging vooral mis bij systemen met een standaardwachtwoord, die niemand had aangepast. En grote ketens hebben vaak juist meer geld voor goede beveiliging. Maar dat bevestigt eigenlijk mijn punt: hoe minder je aan internet hangt, hoe minder er te hacken valt.

Dus steun je bakker, je slager en de boer bij jou in de buurt. Niet alleen omdat het gezellig is, maar omdat het ons sterker maakt.

Wat vind jij? Praat mee op Telegram.