Ik kreeg laatst een video onder ogen die me eerlijk gezegd kippenvel bezorgde. Niet omdat er iets geks in stond, maar omdat het me weer even liet stilstaan bij een vraag die ik me eigenlijk al langer stel: wat weten we nou echt van de wereld en haar verleden? We hebben geleerd dat de geschiedenis min of meer vaststaat, maar als je goed kijkt naar sommige landschappen, begint dat verhaal toch te wankelen.

Neem Devils Tower in Wyoming. Die reusachtige rotsformatie met z’n verticale, hexagonale zuilen doet me — en niet alleen mij, blijkbaar duiken er al jaren video’s over op — sterk denken aan een afgezaagde boomstronk. Niet zomaar een boom, maar een boom van duizelingwekkende omvang. Volgens de officiële uitleg is het gestold magma dat door afkoeling is gebarsten in die zeshoekige kolommen. Kan. Maar ik vraag me af of dat het hele verhaal is.

Wat mij vooral opviel: die hexagonale structuur is niet iets wat je zomaar overal tegenkomt. Het is juist heel specifiek voor planten en bomen — kijk maar naar een dwarsdoorsnede van houtvezels of celstructuren, dat zijn vaak van die strakke, regelmatige zeshoeken. Modder die opdroogt splitst ook wel in stukken, maar dat is een heel ander soort patroon: onregelmatig, grillig, meer een soort krakelee dan de nette, rechte kolommen die je bij Devils Tower ziet. Dat verschil intrigeert me. Als de natuur zelf dat hexagonale patroon reserveert voor levend plantaardig materiaal, waarom zien we het dan terug in een rots die duizenden meters hoog moet zijn geweest?

En dan is er nog die andere vraag die bij mij opkomt: als de bomen vroeger inderdaad zo veel groter waren, zitten we daar dan nog ergens de sporen van in de structuren om ons heen? Ik denk dan aan andere rotsformaties met diezelfde zuilstructuur, zoals de Giant’s Causeway in Ierland. Toeval, of overal dezelfde “boom” die is achtergebleven?

Ik wil hier niet doen alsof ik het antwoord heb. Geologen wijzen deze theorie resoluut van de hand: ze hebben het gesteente van Devils Tower onderzocht en vinden mineralen als veldspaat en hoornblende, geen houtvezels of lignine — stoffen die je in een boom wél zou verwachten. Volgens hen is het gewoon stollend magma dat nooit de oppervlakte bereikte, zo’n 50 miljoen jaar geleden. Een nuchtere verklaring, en niet onredelijk.

Toch blijft die vraag bij mij hangen. Misschien is het geen letterlijke boomstronk. Maar het zet me wel aan het denken over hoeveel van wat we “weten” over onze wereld eigenlijk gewoon een aanname is die we nooit meer ter discussie stellen.