Ik heb weer eens zitten puzzelen op iets dat me niet meer losliet. Het gaat over Markov chains — een wiskundig concept uit de kansrekening — en volgens mij past dat verrassend goed bij mijn theorie dat we in een simulatie leven.

Wat is een Markov chain eigenlijk?

Simpel gezegd: een Markov chain is een model waarbij de volgende stap alleen afhangt van waar je nú bent, niet van je hele geschiedenis daarvoor. Elke toestand heeft een bepaalde kans om naar de volgende toestand te gaan. Geen geheugen nodig, alleen het huidige moment en een setje waarschijnlijkheden.

Ik moest meteen denken aan hoe ons dagelijks gedrag eigenlijk werkt. We reageren vooral op de situatie van nu — niet op een compleet doorgerekend script van ons hele leven. Dat riekt naar een systeem dat draait op waarschijnlijkheden in plaats van op een vooraf vastgelegd verhaal.

De avatar doet het meest waarschijnlijke

In mijn eerdere stuk over de simulatie schreef ik al over het idee dat wij avatars zijn van een hoger bewustzijn — de “speler” of ziel — die buiten het spel staat. Ik denk dat zo’n avatar, zolang de speler niet actief ingrijpt, gewoon de meest waarschijnlijke route volgt. Precies zoals een Markov-model: op basis van de huidige toestand wordt bepaald wat de kans grootste volgende stap is.

Dat zou verklaren waarom we soms als op de automatische piloot door het leven gaan — gewoontepatronen, voorspelbare reacties, het pad van de minste weerstand. Niet omdat we geen vrije wil hebben, maar omdat de “standaardinstelling” van de simulatie nu eenmaal draait op waarschijnlijkheid.

En dan opeens: sturing

Maar af en toe gebeurt er iets anders. Een plotseling inzicht, een onverklaarbare drang om iets compleet anders te doen dan logisch zou zijn, een “toevallige” ontmoeting die alles verandert. Volgens deze theorie is dat het moment waarop de speler — de ziel — even ingrijpt en de kansverdeling handmatig bijstuurt. Een soort override op het Markov-model.

Ik denk dat een simulatie van deze omvang niet zonder zo’n formule kan. Je hebt iets nodig dat het gedrag van miljarden avatars tegelijk kan berekenen zonder dat elk individueel leven vooraf script-matig hoeft te worden uitgeschreven. Kansrekening op basis van de huidige toestand is daar wiskundig gezien een efficiënte oplossing voor.

Een korte kanttekening

Natuurlijk is dit geen bewijs — Markov chains zijn “gewoon” een wiskundig hulpmiddel dat in talloze niet-mystieke toepassingen wordt gebruikt, van weersvoorspellingen tot Google’s zoekalgoritme. Dat het menselijk gedrag er toevallig op lijkt, zegt niet automatisch iets over de aard van onze werkelijkheid.

Wat denk jij?

Herken jij die twee soorten momenten — de automatische, voorspelbare en de plotselinge, onverklaarbare? Voelt dat voor jou ook als een aanwijzing dat er iets meer speelt onder de motorkap van ons bestaan?