Laatst vond ik een oude krant. Een Algemeen Dagblad van woensdag 18 september 1974, vergeeld en gekreukt. Ik sloeg hem open en moest eigenlijk een beetje lachen. Want wat stond erin? Ellende. Heel veel ellende.
Wat er in 1974 in de krant stond
De grote kop gaat over de gijzeling in de Franse ambassade in Den Haag. Japanse terroristen hielden daar dagenlang mensen vast. Schiphol was in die dagen een soort vesting vol politie. Een paar bladzijden verder: een directeur doodgestoken in zijn huis in Gorinchem. Twintig jaar cel geëist voor het doodschieten van een agent. Een overval op een Chinees restaurant. Een Belg verdacht van moord bij de metro.
Eén krant, één dag. En het voelde blijkbaar ook toen al alsof de wereld naar de knoppen ging.
“Het is tegenwoordig zo onveilig”
Dat hoor ik heel vaak. Op verjaardagen, op Facebook, overal. Iedereen weet het zeker: vroeger was het veiliger. Maar klopt dat eigenlijk? Ik ben de cijfers van het CBS ingedoken. En die vertellen een heel ander verhaal.
| Jaar | Mensen gedood door moord of doodslag |
|---|---|
| 1995 | ongeveer 270 |
| 1996 | 240 |
| 2006 | 159 |
| 2016 | 108 |
| 2025 | 103 |
Halverwege de jaren ’90 werden er dus ruim twee keer zoveel mensen vermoord als nu. En 2025 was het laagste aantal sinds het CBS dit bijhoudt. Terwijl er nu ook nog eens meer mensen in Nederland wonen.
Waarom voelt het dan anders?
Hier komt het rare: we voelen ons juist onveiliger. In 2021 voelde 33 procent van de Nederlanders zich weleens onveilig. In 2025 was dat 37 procent. Het gevaar wordt kleiner, maar de angst groeit.
Ik denk dat ik weet hoe dat komt. Vroeger hoorde je van een moord als het in jouw buurt gebeurde, of als het groot in de krant of op het journaal kwam. Een steekpartij in Groningen kwam in Zeeland vaak niet eens aan. En die krant ging na een dag gewoon bij het oud papier.
Nu komt bijna elke moord uit het hele land op je telefoon. Met filmpjes, met boze reacties, en vaak meerdere keren via verschillende accounts. Niemand doet dat expres om ons bang te maken. Maar het effect is er wel: je “beleeft” nu honderd moorden per jaar mee, in plaats van een paar. En hoe vaker je iets ziet, hoe vaker je denkt dat het gebeurt.
Hoogleraar Marieke Liem van de Universiteit Leiden noemt dit de “(on)veiligheidsparadox”. Volgens haar wordt er juist méér over moord bericht, terwijl het aantal moorden al dertig jaar daalt. Daardoor krijgen we een scheef beeld van de werkelijkheid.
Is dan alles beter geworden?
Nee, dat ook weer niet. Eerlijk is eerlijk. Het aantal aanslagen met explosieven is flink gestegen, en steeds meer mensen worden slachtoffer van oplichting via internet. Ook het aantal vrouwen dat door een (ex-)partner wordt gedood, is al jaren ongeveer gelijk. En volgens het CBS lijkt de lange daling van de criminaliteit inmiddels te stoppen. Het is dus niet zo dat er niks meer gebeurt.
Mijn conclusie
Het is niet onveiliger geworden. We zien het alleen allemaal. Die oude krant uit 1974 laat zien dat er altijd ellende was. Het verschil is dat die ellende nu niet meer bij het oud papier verdwijnt, maar de hele dag blijft rondgaan op je scherm.
Dus de volgende keer dat iemand zegt dat het “nog nooit zo erg is geweest”: vraag eens waar ze dat op baseren. De kans is groot dat het antwoord hun telefoon is.
Hoe zie jij dat? Voel jij je onveiliger dan vroeger?
Geef een reactie