Bijna elke dag hoor ik het woord CO2. Op het nieuws, in de politiek, op mijn energierekening. Het wordt gebracht alsof het een soort gif is. Maar als ik mensen vraag wat CO2 nou precies is, blijft het vaak stil. Daarom ga ik er in dit artikel eens goed voor zitten.

Wat is CO2 nou precies?

CO2 staat voor koolstofdioxide. Het is een heel klein deeltje: één stukje koolstof met twee stukjes zuurstof eraan. Je kunt het niet zien en niet ruiken.

En het zit overal. Jij ademt het uit, bij elke ademhaling. Het zit in de bubbels van je frisdrank en je biertje. Het komt vrij als je hout, gas of olie verbrandt. Maar ook vulkanen, rottende bladeren en de oceanen geven elke dag enorme hoeveelheden CO2 af.

Hoeveel CO2 zit er in de lucht?

Minder dan je denkt. Ik heb het in 2017 al eens op een rijtje gezet, en die opsomming wil ik je niet onthouden. Onze lucht bestaat uit:

• 78% stikstof
• 21% zuurstof
• 1% andere gassen

En in dat laatste ene procentje zit de CO2. Toen ik het in 2017 opschreef, was dat 0,038%. Nu is het ongeveer 0,042%.

Stel je een grote bak voor met 10.000 knikkers. Daarvan zijn er maar 4 rood: dat is de CO2. Rond 1850 waren het er ongeveer 3. Er is dus wat bijgekomen, dat ontken ik niet.

Maar dan wordt het pas echt interessant. Elk jaar komt er een enorme hoeveelheid CO2 in de lucht. Het overgrote deel daarvan komt uit de natuur zelf: oceanen, planten, rottende bladeren, vulkanen. Het deel dat de mens elk jaar toevoegt, is ongeveer 4%.

Ik reken dan zo:

• 4% van 0,042% = 0,0017% van onze lucht
• Nederland zorgt voor ongeveer 0,4% van alle CO2-uitstoot door mensen op de wereld
• Dat is 0,4% van 0,0017% = ongeveer 0,0000067%

Lees dat getal nog eens. Zes nullen na de komma. Dat is het stukje van onze lucht waar wij als Nederland over praten. Is dat nou zo erg?

Zonder CO2 geen leven

Hier wordt het interessant. Planten eten CO2. Met zonlicht maken ze er suiker van om te groeien, en als ‘afval’ geven ze zuurstof af. De zuurstof die jij inademt, komt er dus mede dankzij CO2.

Als er te weinig CO2 in de lucht zit, rond de 150 deeltjes per miljoen, gaan planten dood. Tuinders weten dat al lang. In kassen pompen ze extra CO2 naar binnen, soms twee keer zoveel als buiten, omdat tomaten en paprika’s er dan beter van groeien.

En kijk eens naar satellietfoto’s van de afgelopen decennia: een flink deel van de aarde is groener geworden. Wetenschappers zeggen zelf dat extra CO2 daar een grote rol in speelt. Voor mij is CO2 dan ook eerder levensgas dan gif.

Het klimaat veranderde altijd al

Wat mij altijd opvalt: we doen alsof het klimaat vroeger stil stond. Maar dat is niet zo.

In de Middeleeuwen was het een tijd lang warm. De Vikingen hadden boerderijen op Groenland. Daarna kwam de Kleine IJstijd. Kijk maar naar de schilderijen van Hendrick Avercamp, vol met mensen die schaatsen op de bevroren grachten. Er waren toen geen fabrieken en geen auto’s. Toch veranderde het klimaat flink.

Als je nog veel verder teruggaat, in de oertijd, zat er soms vele malen meer CO2 in de lucht dan nu. En het leven op aarde bloeide.

Het broeikaseffect: wat klopt er wel van?

Ik wil eerlijk zijn. CO2 houdt een klein beetje warmte vast. Dat is gewoon natuurkunde. Zonder dat effect zou de aarde ijskoud zijn.

Maar er zit een addertje onder het gras. Hoe meer CO2 erbij komt, hoe kleiner het extra effect wordt. Vergelijk het met een muur verven. De eerste laag verf dekt heel veel. De tweede nog wat. Maar de tiende laag? Die zie je bijna niet meer. Zo werkt het ook met CO2.

Daarnaast is waterdamp, gewoon wolken en vocht in de lucht, het belangrijkste broeikasgas. Daar hoor je bijna niemand over. En hoeveel warmer het precies wordt door extra CO2? De schattingen van de wetenschappers zelf lopen flink uit elkaar.

Voorspellingen die niet uitkwamen

We krijgen al tientallen jaren te horen dat het bijna te laat is. Al Gore zei in 2009 nog dat het ijs op de Noordpool in de zomer binnen een paar jaar helemaal weg kon zijn. Dat is niet gebeurd. Zulke voorspellingen komen telkens terug, en telkens schuift de deadline een stukje op.

Wie verdient eraan?

Dit is voor mij de belangrijkste vraag. Er gaat ontzettend veel geld om in CO2. Denk aan de CO2-heffing, de handel in uitstootrechten en miljarden aan subsidies.

Kijk nog even naar dat getal van hierboven: 0,0000067%. Al in 2017 werd uitgerekend dat de CO2-plannen ons zo’n 1,4 miljard euro per jaar kosten. Dat bedrag is sindsdien alleen maar gestegen. En toch moeten wij ons huis van het gas af halen, onze boeren inkrimpen en steeds meer belasting betalen.

Ik denk dat angst een heel goed verdienmodel is. En dat een bang volk makkelijker te sturen is.

De andere kant

Eerlijk is eerlijk: de meeste klimaatwetenschappers zien het anders. Zij zeggen dat de natuur haar eigen CO2 grotendeels ook weer opneemt, maar onze 4% niet. Daardoor stapelt die zich jaar na jaar op, en zo verklaren zij de stijging van 3 naar 4 knikkers. Ook vinden zij dat de aarde de laatste 150 jaar sneller opwarmt dan bij natuurlijke schommelingen. Lees hun kant gerust ook, dan kun je zelf vergelijken.

Mijn conclusie

CO2 is geen gif. Het is een gas dat we zelf uitademen en waar elk plantje op aarde van leeft. Het klimaat is altijd veranderd en zal dat ook blijven doen. Ik geloof niet dat dat kleine beetje CO2 de grote knop is waarmee wij het weer op aarde bepalen.

Mijn advies? Blijf zelf nadenken. Stel vragen. En kijk altijd even wie er geld verdient aan het verhaal dat je verteld wordt.

Mijn eerdere artikel over dit onderwerp uit 2017 lees je hier: Klimaatverandering en CO2.