Elk jaar op 31 oktober lopen er kinderen verkleed langs de deuren en staan er pompoenen met enge gezichten in de vensterbank. Veel mensen denken dat Halloween een Amerikaans feest is. Maar dat is maar half waar. De wortels liggen veel dichter bij ons, en ze zijn veel ouder.

Samhain: het oude nieuwjaar

Lang geleden vierden de Kelten in Ierland, Schotland en delen van Europa rond 1 november het feest Samhain. Voor hen was dat het einde van de zomer en het begin van het nieuwe jaar. De oogst was binnen, de dagen werden kort en het donkere deel van het jaar begon.

Het bijzondere is dit: volgens de Kelten werd op die avond de sluier tussen onze wereld en de andere wereld heel dun. De doden, en ook andere wezens, konden dan even terugkomen. Mensen staken vuren aan, zetten eten klaar voor overleden familie en verkleedden zich, zodat boze geesten hen niet zouden herkennen.

De kerk neemt het over

Toen het christendom kwam, verdween dat oude feest niet. De kerk legde er gewoon een eigen feest overheen. Allerheiligen kwam op 1 november, Allerzielen op 2 november. Op Allerzielen herdenken we tot vandaag de overledenen, en in veel plaatsen branden er dan lichtjes op de graven. De avond ervoor heette “All Hallows’ Eve”, en daar komt het woord Halloween vandaan.

Zie je het patroon? De datum bleef hetzelfde. Het idee bleef hetzelfde: de doden komen dichtbij. Alleen het verhaal eromheen werd veranderd.

Waarom een pompoen?

In Ierland sneden mensen vroeger gezichten in knolrapen en zetten er een kaarsje in, om geesten weg te houden. Toen veel Ieren naar Amerika vertrokken, ontdekten ze daar de pompoen. Die was groter en makkelijker uit te hollen. Zo kwam de pompoen via Amerika weer bij ons terug.

Hoe ik ernaar kijk

Wat me hieraan opvalt, is dat mensen al duizenden jaren het gevoel hebben dat er “iets” achter onze wereld zit. Een andere laag, die op bepaalde momenten dichterbij komt. Ik denk dat dat gevoel niet zomaar uit de lucht komt vallen. Als onze wereld een soort virtuele wereld is, zoals ik denk, dan is ons bewustzijn niet alleen van hier. Misschien voelden onze voorouders beter dan wij dat die grens dun is, en hebben ze daar een feest omheen gebouwd om het niet te vergeten.

Een andere kijk

Eerlijk is eerlijk: niet iedereen is het hiermee eens. Historici zeggen dat we eigenlijk weinig zeker weten over Samhain, omdat de Kelten er zelf bijna niets over hebben opgeschreven. En het Halloween van nu, met snoep en winkels vol plastic spinnen, is vooral iets van de laatste honderd jaar.

En jij?

Vier jij Halloween, of zet jij op Allerzielen juist een lichtje voor iemand die je mist? Laat het me weten in de reacties.

---

Dit was deel 1 van de serie Waar komen onze feesten vandaan? Bekijk hier alle delen.