Ik denk dat bijna iedereen ervan uitgaat dat ons pensioengeld veilig in een grote pot zit, netjes bewaard tot we het nodig hebben. Dat dacht ik ook. Maar hoe meer ik erover lees, hoe meer vragen ik krijg. Vooral nu er op 1 januari 2027 voor heel veel mensen iets groots verandert.

Wat verandert er per 1 januari 2027?

ABP, het pensioenfonds voor ambtenaren en het onderwijs, stapt dan over naar het nieuwe pensioenstelsel. Het gaat om ruim 500 miljard euro die in één keer wordt omgezet naar persoonlijke pensioenpotjes. De Nederlandsche Bank heeft daar deze zomer groen licht voor gegeven. Het zorgfonds PFZW is al per 1 januari 2026 overgestapt, en uiterlijk 1 januari 2028 moeten alle pensioenfondsen over zijn.

Wat betekent dat voor jou? Vroeger kreeg je een soort belofte: dit bedrag krijg je later. Die belofte verdwijnt. Straks hangt je pensioen af van hoe de beleggingen het doen. Gaat het goed, dan kan je pensioen stijgen. Gaat het slecht, dan zie je dat ook sneller terug.

En wat ik zelf het opvallendste vind: je kunt er als deelnemer geen bezwaar tegen maken. Het recht om als persoon nee te zeggen is tijdelijk uitgezet. De werkgevers en vakbonden beslissen voor je.

Hoe zit het met de buffers?

Nu draait alles om de dekkingsgraad. Dat is simpel gezegd: heeft het fonds genoeg geld om alle beloftes te betalen? ABP zat eind mei op zo’n 126 procent, dus er is meer dan genoeg. Hoeveel geld er in jouw potje komt, hangt af van hoe het fonds er op de overstapdag voor staat.

In het nieuwe stelsel hoeven fondsen geen grote buffers meer aan te houden zoals nu. Er blijft wel een gezamenlijke reservepot om klappen op te vangen, maar die is kleiner. Meer vrijheid dus, maar ook meer risico voor ons.

Het verhaal van Hester Bais

Toen ik het gesprek zag van Hester Bais bij The Trueman Show, ging ik echt anders naar ons pensioen kijken. Hester is advocaat en heeft jarenlang aan de Zuidas gewerkt, in het hart van de financiële wereld. Ze kent het systeem van binnenuit.

Het begon voor haar in 2012 met een rechtszaak tegen ING over een renteswap, een ingewikkeld product dat banken aan ondernemers verkochten. Die zaak won ze uiteindelijk bij de Hoge Raad. Maar hoe verder ze ging graven, hoe groter het werd.

Volgens Hester hadden banken jarenlang een gat in hun onderpand. Onderpand is een soort zekerheid die banken moeten hebben voor hun handel in ingewikkelde producten. In heel Europa zou dat gat om zo’n 2000 miljard euro gaan, in Nederland om ruim 200 miljard.

En nu komt het deel waar ik van schrok. Volgens haar is er rond de kredietcrisis van 2008 een constructie opgezet onder ABP en PFZW, via de vermogensbeheerder APG. Daarmee zouden de pensioenfondsen tot 2018 garant hebben gestaan voor die 200 miljard. Zonder dat wij, de mensen van wie dat geld is, daar ooit iets over hebben gehoord.

Waarom ik dit belangrijk vind

In een eerder artikel schreef ik al over hoe banken zelf geld maken. Banken lenen geld uit dat ze eigenlijk niet hebben. Ze maken het aan op het moment dat jij een lening afsluit. Dat is al vreemd genoeg.

Maar als het klopt wat Hester zegt, dan gaat het nog een stap verder. Dan werd het risico van dat systeem niet door de banken zelf gedragen, maar doorgeschoven naar ons pensioengeld. Het geld waar gewone mensen hun hele leven voor hebben gewerkt, diende dan als stille buffer voor de banken.

Ik zeg niet dat Hester op alles gelijk heeft. Maar ik vind wel dat dit soort vragen gesteld moeten worden. Zeker nu dat hele pensioengeld straks wordt omgezet, en wij daar niets over te zeggen hebben.

De andere kant

Om eerlijk te zijn: de beweringen van Hester zijn niet door een rechter, toezichthouder of onafhankelijke journalist bevestigd. Ze zegt dat ze stukken heeft van een klokkenluider en ze heeft meldingen gedaan in Amerika, maar het blijft haar onderzoek en haar uitleg. Bovendien staan de meeste pensioenfondsen er nu financieel juist goed voor.

Wat kun jij doen?

Kijk goed naar het overzicht dat je van je pensioenfonds krijgt. Stel vragen als je iets niet snapt. En kijk vooral zelf het gesprek met Hester, dan kun je zelf bepalen wat je ervan vindt.

Want uiteindelijk is het ons geld. En dan mogen we toch op zijn minst weten wat ermee gebeurt?